Podniesienie podatku akcyzowego wymaga rozsądnego planu działania.

„Krzywa Laffera” i szersze skutki, które należy wziąć pod uwagę.

Przemawiając na seminarium „Rewizja podatków w celu promowania działalności gospodarczej”, pan Bui Ngoc Tuan, zastępca dyrektora generalnego Deloitte Vietnam Tax Consulting, stwierdził, że chociaż podniesienie akcyzy może zwiększyć dochody budżetowe, nagły i gwałtowny wzrost może prowadzić do niepożądanych konsekwencji. Wynika to z faktu, że podwyżka podatku może ograniczyć skalę produkcji przedsiębiorstw, prowadząc do marnotrawstwa linii produkcyjnych i zainwestowanego sprzętu, a także wzrostu bezrobocia z powodu cięć kadrowych.

Projekt ustawy o specjalnym podatku konsumpcyjnym, przygotowywany obecnie przez Ministerstwo Finansów, ma zostać przedłożony Zgromadzeniu Narodowemu do zaopiniowania na ósmej sesji (październik 2024 r.) i przyjęty na dziewiątej sesji (maj 2025 r.). Obecny projekt znowelizowanej ustawy o specjalnym podatku konsumpcyjnym zakłada podwyższanie stawki specjalnego podatku konsumpcyjnego na napoje alkoholowe o określony procent każdego roku, z podwyżkami od 15% do 35% w porównaniu z obecnymi stawkami specjalnego podatku konsumpcyjnego dla każdego artykułu z tej grupy w ramach obowiązującej ustawy.

„Oprócz ograniczenia działalności produkcyjnej przedsiębiorstw, dochody rolników uprawiających inne surowce do produkcji piwa i likierów również ucierpią, co doprowadzi do spadku w powiązanych branżach. W ostatnim czasie branża piwowarska i likierowa również odnotowała spadek konsumpcji w związku z wprowadzeniem przepisów dotyczących poziomu alkoholu we krwi podczas jazdy samochodem” – powiedział pan Tuan, wskazując na wpływ polityki podatkowej na ogólną gospodarkę .

W rzeczywistości miało miejsce wiele podobnych przypadków. Według pana Tuana, zasada krzywej Laffera i teoria zależności między stawkami podatkowymi a dochodami państwa wskazują, że zbyt wysoki wzrost podatków, przekraczający punkt krytyczny, prowadzi do zmniejszenia całkowitych dochodów państwa. Kilka krajów rozwiniętych i rozwijających się odnotowało negatywne skutki przekroczenia punktu krytycznego przez stawki podatkowe na napoje alkoholowe, na przykład Wielka Brytania, Australia, Belgia, Tajlandia i Malezja, co prowadzi do natychmiastowych i znacznych deficytów w dochodach państwa.

Ostatnio, w 2023 roku, kiedy rząd Wielkiej Brytanii podniósł podatki od alkoholu, sprzedaż napojów spirytusowych spadła o 20%, co w ciągu sześciu miesięcy spowodowało stratę 108 milionów funtów w dochodach podatkowych z tytułu sprzedaży napojów spirytusowych. W rezultacie rząd Wielkiej Brytanii musiał wstrzymać podwyżkę podatków pod koniec 2023 roku, aby zaradzić spadkowi dochodów z podatków od alkoholu. W 2015 roku Malezja dążyła do zwiększenia dochodów podatkowych poprzez wielokrotne podnoszenie akcyzy na napoje alkoholowe. Jednak te podwyżki podatków nie pomogły krajowi osiągnąć celów dochodowych; wręcz przeciwnie, wywarły negatywny wpływ na rynek, prowadząc do utraty dochodów podatkowych, zamknięcia wielu fabryk i utraty miejsc pracy.

Oprócz uwzględnienia ogólnego wpływu na gospodarkę, w obecnym kontekście, pan Tuan stwierdził, że firmy z branży napojów alkoholowych i tytoniowej zgłaszają, że ciągłe podwyżki stawek akcyzy w ostatnich latach wywarły znaczną presję, przekraczającą ich możliwości adaptacyjne. Szczególnie w kontekście niestabilności gospodarczej spowodowanej przedłużającym się wpływem pandemii COVID-19 i globalnej recesji gospodarczej, branża napojów alkoholowych została poważnie dotknięta. Spadek konsumpcji, wzrost kosztów operacyjnych i zakłócenia w łańcuchach dostaw utrudniły firmom proces odbudowy. Dalsze podwyżki stawek akcyzy na tym etapie mogą zaostrzyć sytuację, uniemożliwiając firmom szybką adaptację i prowadząc do ryzyka bankructwa lub redukcji zatrudnienia.

Na podstawie swoich obserwacji pan Tuan uważa również, że konsumenci mają tendencję do sięgania po przemycane, podrabiane i nielegalnie produkowane napoje alkoholowe, gdy cena oficjalnie importowanego alkoholu rośnie z powodu podwyższonej akcyzy. Prowadzi to do dalszych strat w dochodach budżetu państwa, a spożywanie podrobionych lub niskiej jakości produktów może negatywnie wpływać na zdrowie ludzi. Według raportu WHO, odsetek nielegalnie importowanych napojów alkoholowych spożywanych w Wietnamie w ostatnich latach wynosi około 60% całkowitego spożycia. Innymi słowy, prawie dwie trzecie spożycia alkoholu w Wietnamie może pochodzić z przemytu lub prywatnej produkcji.

Konieczna jest rozsądna mapa drogowa, która da przedsiębiorstwom wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), podatek od alkoholu w Wietnamie stanowi zaledwie około 30% ceny detalicznej, podczas gdy w wielu krajach udział tego podatku wynosi od 40% do 85% ceny detalicznej. Jest to również jeden z powodów, dla których WHO zaleca Wietnamowi podniesienie specjalnego podatku konsumpcyjnego o co najmniej 10% w celu ograniczenia spożycia, a tym samym kontroli szkodliwego wpływu alkoholu.

„Zasadniczo w pełni popieramy decyzję komisji redakcyjnej o podwyższeniu akcyzy na towary, które negatywnie wpływają na zdrowie i środowisko. Jednak wdrożenie tej polityki wymaga również starannego rozważenia z perspektywy społeczno-ekonomicznej, zwłaszcza biorąc pod uwagę opinie firm z branży” – podkreślił przedstawiciel Deloitte.

Jednocześnie eksperci tej firmy audytorskiej poparli również propozycję zastosowania podatku względnego (obliczanego procentowo) zamiast metody podatku bezwzględnego oraz mieszanej metody obliczania podatku, co znalazło odzwierciedlenie w globalnym trendzie rozwojowym zawartym w pierwotnym projekcie.

Powodem jest to, że krajowy rynek piwa charakteryzuje się 80% udziałem piw popularnych i lokalnych, przy znacznej różnicy cen w porównaniu z piwami premium. Stosowanie w tym momencie podatków mieszanych i bezwzględnych prowadziłoby do niesprawiedliwego opodatkowania, ponieważ przedsiębiorstwa zajmujące się piwem popularnym płaciłyby wyższe podatki, co skutkowałoby zmniejszeniem dochodów i pośrednio wpłynęłoby na dobrobyt społeczny, a w szczególności na zatrudnienie w przedsiębiorstwach z tego 80% segmentu rynku.

Ponadto pan Tuan zasugerował, aby komisja redakcyjna ściśle współpracowała z przedsiębiorstwami i stowarzyszeniami w zakresie przeprowadzania ilościowych badań i ocen, wykorzystując konkretne dane dotyczące wpływu projektu na sytuację społeczno-gospodarczą Wietnamu. Pomogłoby to nie tylko w podejmowaniu bardziej racjonalnych decyzji politycznych, ale także zapewniłoby wykonalność i skuteczność wdrażania polityki specjalnego podatku konsumpcyjnego w przyszłości. W oparciu o kompleksowe informacje z oceny skutków, komisja redakcyjna powinna rozważyć zaproponowanie niższej stawki specjalnego podatku konsumpcyjnego niż w obecnym projekcie, aby zmniejszyć presję finansową na przedsiębiorstwa z branży, zwłaszcza w obecnej trudnej sytuacji gospodarczej. Harmonogram podwyżek podatków powinien być rozłożony w czasie, z dłuższym terminem dla napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych, aby dać przedsiębiorstwom wystarczająco dużo czasu na dostosowanie i odpowiednie dostosowanie modeli biznesowych.