Hiếm có vùng đất nào trên đất nước ta có nghề dệt đũi được bảo tồn, phát triển đến ngày nay như tại xã Nam Cao (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình). Trải qua hơn 400 năm từ khi hình thành, dù có lúc thăng, lúc trầm nhưng người dân làng nghề truyền thống này vẫn trân quý, gìn giữ tinh hoa đất nghề của cha ông để lại. Theo tư liệu ghi lại, nghề kéo đũi, dệt cửi tại đây có từ năm 1584. Khi đó, hai bà Từ Tiên và Từ An về quê cũ là làng Vân Xa, Bất Bạt (Hà Tây cũ) học nghề trồng dâu nuôi tằm, kéo đũi, dệt cửi để về dạy cho con cháu; vừa làm nghề nông, vừa làm nghề thủ công để sinh sống. Công cụ sản xuất là khung cửi con cú, dùng chân đạp, tay đưa thoi.
Tuy nhiên, khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới, từ năm 1986, nghề truyền thống này phải đối diện với nhiều thử thách khắc nghiệt của cơ chế thị trường và bắt đầu mai một. May thay, từ năm 1992, nghề thủ công tại Nam Cao đã được khôi phục, số khung dệt tăng nhanh. Thời kỳ đỉnh cao là năm 2000, toàn xã có 1.568 khung dệt hoạt động.
Trước đây các sản phẩm truyền thống có tên gọi mộc mạc là nái, sồi, đũi, nhưng riêng có đũi duy trì được lâu nhất. Nếu như lụa sẽ mềm, mịn, mảnh hơn và được kéo từ máy thì đũi cũng từ tơ tằm mà ra, nhưng được kéo bằng tay cho nên nhìn sần và thô ráp hơn.
Nghề kéo đũi hay rút đũi hiện nay chưa có máy móc nào thay thế được, vẫn làm hoàn toàn thủ công và cũng chỉ những người trong các thôn ở Nam Cao còn duy trì hoạt động này. Những năm gần đây, Hợp tác xã lụa đũi Nam Cao đón tiếp nhiều đoàn khách quốc tế đến tham quan, trực tiếp trải nghiệm và tìm hiểu về nghề dệt đũi.
Theo những người có kinh nghiệm trong làng nghề Nam Cao, đũi không giống tơ, nếu như sợi tơ có độ xoăn nhỏ thì đũi rút bằng tay có độ xốp, vì vậy sử dụng sẽ ấm về mùa đông và mát về mùa hè. Sản phẩm quần áo làm từ đũi ở Nam Cao đã từng xuất sang Pháp và châu Âu, rồi thị trường Thái Lan và Lào. Hiện nay, những cơ sở dệt đũi ở Nam Cao tập trung khai thác ở thị trường trong nước. Hiện trong thôn vẫn còn khoảng 100 người làm nghề rút đũi những lúc nông nhàn để cung cấp cho doanh nghiệp dệt đũi Đại Hòa, nơi ông Đại làm quản lý hơn 30 năm nay.
Vietnam.vn







